Какие доказательства можно использовать в деле о предоставлении международной защиты

Free Belarus Cen­ter проанализировал польское законодательство.

Фото: Joachim Schnür­le / pexels.com

Согласно Закону от 13 июня 2003 г. «О предоставлении иностранцам защиты на территории Польши», защита иностранцам предоставляется в форме беженства, а также дополнительной защиты. При этом заявитель не может самостоятельно выбрать статус, которым он хотел бы обладать: компетентный орган сначала оценивает, имеются ли достаточные основания для предоставления статуса беженца, а при их отсутствии — для предоставления дополнительной защиты.

Таким образом, подготовка к процедуре предоставления международной защиты имеет ключевое значение. Результат рассмотрения дела во многом зависит от того, какие доказательства были собраны заявителем и каким образом они были представлены.

Статьи 13–15 вышеуказанного Закона определяют основания для предоставления статуса беженца либо дополнительной защиты.¹ В связи с этим необходимо собрать и предоставить органу доказательства, которые убедят орган, что в отношении вас существует реальная угроза преследования и репрессий.

Какие доказательства можно использовать в производстве о предоставлении международной защиты?

Материалы уголовного дела

Если в отношении вас возбуждено уголовное дело, то вы можете приобщить к своему заявлению о предоставлении защиты копию постановления о возбуждении уголовного дела, протокола задержания, постановления о применении меры пресечения, приговора и иные документы. Можно использовать один документ либо несколько ключевых. Нет необходимости в предоставлении материалов всего дела — это только увеличит срок рассмотрения дела, так как орган обязан будет перевести все документы, предоставленные вами.

Если вам известно, что в отношении вас возбуждено уголовное дело, но у вас отсутствуют подтверждающие документы, рекомендуем сделать запрос в Следственный комитет Республики Беларусь и, дождавшись ответа, приложить его к ходатайству. Если вам нужна помощь для составления указанного запроса, вы можете обратиться к нашим юристам за помощью (ссылка).

Материалы административного дела

Материалы административного дела являются одними из ключевых доказательств, подтверждающих факт преследования за политические или иные убеждения. Копии протокола задержания, постановления о привлечении вас к административной ответственности и иные документы могут служить важным источником доказательств.

Если указанные документы отсутствуют у вас на руках, следует рассмотреть возможные способы их получения. В частности, если документы находятся в Беларуси, их могут передать вам родственники. Кроме того, можно рассмотреть возможность обращения к адвокату в Беларуси для получения копий документов в соответствующем государственном органе.

Медицинские заключения

Начиная с 2020 г. сотни беларусов столкнулись с насилием со стороны правоохранительных органов Республики Беларусь во время мирных протестов, при задержаниях, в местах содержания под стражей и т. д. Если вы обращались к врачу и у вас имеется медицинское заключение, где описывается характер нанесённых вам побоев, то копию этого заключения необходимо приложить, описав в самом заявлении, при каких обстоятельствах вами получены данные телесные повреждения.

Фотографии, видео

Если вы участвовали в мирном протесте, вам необходимо найти фотографии, на которых вас хорошо видно. К фотографиям, где вас сложно идентифицировать, орган отнесётся критически. Фотографии нужно распечатать на листе А4 (можно по несколько фотографий на листе, так как так их удобнее будет хранить в материалах дела).

При наличии у вас видео рекомендуем распечатать кадры, где вы изображены, указав, какая это минута видео, а также приобщить видео на флешке.

Публикации в Интернете

Вам необходимо собрать и проанализировать все ваши публичные высказывания, включая интервью, статьи, упоминания в СМИ, а также посты в социальных сетях, которые могут подтверждать вашу позицию и выражаемые вами взгляды.

Это особенно важно для активистов, правозащитников и журналистов, осуществляющих деятельность в публичном пространстве.

Рекомендательные письма

Ваши действия также могут подтвердить НГО, если вы участвовали в каком-то проекте либо являлись волонтёром. Для этого нужно обратиться в организацию, с которой вы сотрудничали либо которая осведомлена о вас и вашей деятельности, и попросить составить рекомендательное письмо.

Правовые заключения

В ситуации, когда вами уничтожены в безопасных целях все ключевые доказательства либо их мало, можно дополнительно усилить вашу позицию, приобщив правовое заключение, где адвокат, проанализировав ваше дело, описав политическую ситуацию в стране, даёт заключение, почему вам опасно возвращаться в Беларусь.

• Для составления такого правового заключения можно обратиться в Беларусскую ассоциацию адвокатов прав человека
• Дополнительные рекомендации о том, как правильно коммуницировать с Управлением по делам иностранцев
• Если после прочтения статьи у вас остались вопросы, то вы можете проконсультироваться с юристами Free Belarus Cen­ter

Получили международную защиту в Польше? Рассказываем, что делать дальше

¹ Art.  13. [Warun­ki nada­nia sta­tusu uchodź­cy]
1. Cud­zoziem­cowi nada­je się sta­tus uchodź­cy, jeżeli na skutek uza­sad­nionej obawy przed prześlad­owaniem w kra­ju pochodzenia z powodu rasy, religii, nar­o­dowoś­ci, przekon­ań poli­ty­cznych lub przy­należnoś­ci do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzys­tać z ochrony tego kra­ju.
2. Sta­tus uchodź­cy nada­je się także mało­let­niemu dziecku cud­zoziem­ca, który uzyskał sta­tus uchodź­cy w Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej, urod­zone­mu na tym tery­to­ri­um.
3. Prześlad­owanie, o którym mowa w ust. 1, musi:
1) ze wzglę­du na swo­ją istotę lub pow­tarzal­ność stanow­ić poważne narusze­nie praw człowieka, w szczegól­noś­ci praw, których uchyle­nie jest niedo­puszczalne zgod­nie z art. 15 ust. 2 Kon­wencji o ochronie praw człowieka i pod­sta­wowych wol­noś­ci, sporząd­zonej w Rzymie dnia 4 listopa­da 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, z późn. zm.), lub
2) być kumu­lacją różnych dzi­ałań lub zaniechań, w tym stanow­ią­cych narusze­nie praw człowieka, których odd­zi­ały­wanie jest równie dotk­li­we jak prześlad­owa­nia, o których mowa w pkt 1.
4. Prześlad­owanie może pole­gać w szczegól­noś­ci na:
1) uży­ciu prze­mo­cy fizy­cznej lub psy­chicznej, w tym prze­mo­cy sek­su­al­nej;
2) zas­tosowa­niu środ­ków prawnych, admin­is­tra­cyjnych, pol­i­cyjnych lub sądowych w sposób dyskrymin­u­ją­cy lub o charak­terze dyskrymin­u­ją­cym;
3) wszczę­ciu lub prowadze­niu postępowa­nia karnego albo ukara­niu, w sposób, który ma charak­ter niepro­por­cjon­al­ny lub dyskrymin­u­ją­cy;
4) braku prawa odwoła­nia się do sądu od kary o charak­terze niepro­por­cjon­al­nym lub dyskrymin­u­ją­cym;
5) wszczę­ciu lub prowadze­niu postępowa­nia karnego albo ukara­niu z powodu odmowy odby­cia służ­by wojskowej pod­czas kon­flik­tu, jeżeli odby­wanie służ­by wojskowej stanow­iło­by zbrod­nię lub dzi­ała­nia, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;
6) czy­nach skierowanych prze­ci­wko osobom ze wzglę­du na ich płeć lub mało­let­niość.
 
Art.  14. [Oce­na powodów prześlad­owa­nia]
1. Przy oce­nie powodów prześlad­owa­nia bierze się pod uwagę, że:
1) poję­cie rasy obe­j­mu­je w szczegól­noś­ci kolor skóry, pochodze­nie lub przy­należność do określonej grupy etnicznej;
2) poję­cie religii obe­j­mu­je w szczegól­noś­ci:
a) posi­adanie przekon­ań teisty­cznych, nieteisty­cznych lub ateisty­cznych,
b) udzi­ał lub pow­strzymy­wanie się od udzi­ału w obrzę­dach religi­jnych, spra­wowanych pub­licznie lub pry­wat­nie, indy­wid­u­al­nie lub zbiorowo,
c) inne akty o charak­terze religi­jnym, wyrażane przeko­na­nia lub formy zachowa­nia indy­wid­u­al­nego lub zbiorowego, wynika­jące z wierzeń religi­jnych lub z nimi związane;
3) poję­cie nar­o­dowoś­ci nie jest ogranic­zone do posi­ada­nia oby­wa­telst­wa lub jego braku, lecz obe­j­mu­je w szczegól­noś­ci przy­należność do grupy określonej przez:
a) tożsamość kul­tur­ową, etniczną lub językową lub
b) wspólne pochodze­nie geograficzne lub poli­ty­czne, lub
c) pow­iązanie z lud­noś­cią w innym państ­wie;
4) poję­cie przekon­ań poli­ty­cznych obe­j­mu­je w szczegól­noś­ci posi­adanie opinii, myśli lub przekon­ań w sprawach związanych z pod­mio­ta­mi, o których mowa w art. 16 ust. 1, dopuszcza­ją­cy­mi się prześlad­owań, oraz w sprawach ich poli­ty­ki lub metod dzi­ała­nia, bez wzglę­du na to, czy oso­ba, która ubie­ga się o nadanie sta­tusu uchodź­cy, dzi­ałała zgod­nie z tą opinią, myślą lub przeko­naniem;
5) gru­pa jest uznawana jako określona gru­pa społecz­na, w szczegól­noś­ci jeżeli posi­a­da odręb­ną tożsamość w kra­ju pochodzenia przez postrze­ganie jej jako odręb­nej od otacza­jącego społeczeńst­wa, a jej członkowie mają wspólne cechy wrod­zone, których nie moż­na zmienić, lub wspól­ną przeszłość albo mają wspólne cechy lub przeko­na­nia o takim znacze­niu dla ich tożsamoś­ci lub świado­moś­ci, że członek grupy nie może być zmus­zony do ich zmi­any.
2. W zależnoś­ci od warunk­ów ist­nieją­cych w kra­ju pochodzenia określona gru­pa społecz­na może stanow­ić grupę, której członkowie mają wspól­ną ori­en­tację sek­su­al­ną, przy czym ori­en­tac­ja sek­su­al­na nie może obe­j­mować czynów, które według prawa pol­skiego są przestępst­wa­mi.
3. Uza­sad­niona obawa przed prześlad­owaniem w kra­ju pochodzenia może ist­nieć, cho­ci­aż­by cud­zoziemiec nie posi­adał cech powodu­ją­cych prześlad­owanie z powodu rasy, religii, nar­o­dowoś­ci, przekon­ań poli­ty­cznych lub przy­należnoś­ci do określonej grupy społecznej, jeżeli takie cechy są mu przyp­isy­wane przez pod­mio­ty dopuszcza­jące się prześlad­owań.
 
Art.  15. [Udzie­le­nie ochrony uzu­peł­ni­a­jącej]
Cud­zoziem­cowi, który nie speł­nia warunk­ów do nada­nia sta­tusu uchodź­cy, udziela się ochrony uzu­peł­ni­a­jącej, w przy­pad­ku gdy powrót do kra­ju pochodzenia może naraz­ić go na rzeczy­wiste ryzyko doz­na­nia poważnej krzy­wdy przez:
1) orzecze­nie kary śmier­ci lub wyko­nanie egzekucji,
2) tor­tu­ry, nie­ludzkie lub poniża­jące trak­towanie albo karanie,
3) poważne i zindy­wid­u­al­i­zowane zagroże­nie dla życia lub zdrowia wynika­jące z powszech­nego stosowa­nia prze­mo­cy wobec lud­noś­ci cywilnej w sytu­acji między­nar­o­dowego lub wewnętrznego kon­flik­tu zbro­jnego
— i ze wzglę­du na to ryzyko nie może lub nie chce korzys­tać z ochrony kra­ju pochodzenia.